راهاندازی بازار کربن در بورس انرژی؛ فرصتی برای اقتصاد سبز ایران
بازار کربن در بورس انرژی؛ دریچهای سبز برای آینده اقتصادی-اقلیمی
ایران با انتشار سالانه حدود ۶۸۰ میلیون تن دیاکسید کربن، یکی از بزرگترین تأمینکنندگان بالقوه اعتبار کربن در جهان محسوب میشود. اما هنوز بورس انرژی کشور نتوانسته است بازار رسمی و نقدشوندهای برای معامله این دارایی سبز ایجاد کند.
چرا بورس انرژی هنوز بازار کربن ندارد؟
ایران به عنوان کشوری با انتشار بالای دیاکسید کربن، پتانسیل تبدیل این انتشار به دارایی اقتصادی را دارد. با این حال، بورس انرژی نتوانسته بازار کربنی منسجم، شفاف و نقدشوندهایی راهاندازی کند. بر اساس آمارهای بینالمللی، انتشار دیاکسید کربن در ایران طی سالهای اخیر به ۶۸۰ میلیون تن رسیده است که اگر به چرخه قیمتگذاری وارد شود، میتواند به یک بازار چندمیلیارد دلاری تبدیل گردد.
نبود بازار مذکور به معنای از دست رفتن سرمایه سبز است که میتوانسته به پروژههای پاک، بهرهوری انرژی و زیرساختهای کمکربن هدایت شود. مشکل اصلی در این حوزه، عدم وجود یک نظام رگولاتوری شفاف برای تعریف پروژههای کاهش انتشار و ثبت دقیق دادههاست.
فرصتهای موجود در بازارهای کربن جهانی
در سطح جهانی، بازارهای کربن در حال دیجیتال شدن هستند و «توکن کربن» به عنوان یک ابزار نوین اعتبار کربن را روی بلاکچین ثبت میکند. ایران میتواند با ایجاد یک ریجستری ملی کربن و اتصال آن به بورس انرژی، اعتبارات داخلی را به توکنهای بینالمللی تبدیل کند. این توکنها قابلیت معامله داخلی و بینالمللی دارند و میتوانند ایران را به شبکه جهانی اقتصاد سبز متصل کنند.
ضرورت راهاندازی بازار کربن
ایجاد بازار رسمی بازار کربن میتواند انگیزهای برای صنایع بزرگ فراهم کند تا شدت کربنی خود را کاهش دهند. همچنین سرمایهگذاران داخلی و خارجی به پروژههایی که پایه علمی دارند ورود خواهند کرد. تحقق این اهداف مستلزم سه مرحله اصلی است:
- تدوین رگولاتوری یکپارچه
- ایجاد ریجستری دیجیتال ملی
- اتصال آن به بورس انرژی برای معاملات اعتبار کربن
ایران با زیرساخت صنعتی قوی و نیروی متخصص، تمامی مؤلفههای لازم برای راهاندازی بازار کربن را دارد و میتواند با اتخاذ تصمیمات مؤثر به یکی از بزرگترین فرصتهای اقتصادی در دهه آینده تبدیل شود.